Jaki styropian na fundamenty EPS czy XPS? Co wybrać?

Do izolacji fundamentów lepiej wybrać styropian XPS niż EPS, ponieważ jest odporniejszy na wilgoć i nacisk gruntu. EPS sprawdzi się jedynie przy lżejszych obciążeniach i tam, gdzie nie ma ryzyka długotrwałego kontaktu z wodą. Sprawdź, jak dobrać najlepszy materiał do własnej budowy, aby uniknąć kosztownych błędów.

Czym różni się styropian EPS od XPS?

Styropian EPS (ekspandowany) oraz XPS (ekstrudowany) różnią się głównie technologią produkcji, strukturą i cechami fizycznymi. EPS produkowany jest z ekspandowanych granulek polistyrenu, które tworzą materiał o strukturze zamkniętych, ale luźno połączonych komórek. Z kolei XPS otrzymuje się w procesie ekstruzji, dzięki czemu wyróżnia się jednolitą, silnie zbitą, zamkniętokomórkową strukturą i niemal całkowitym brakiem nasiąkliwości.

Te różnice przekładają się na istotne parametry użytkowe. XPS wyróżnia się bardzo niską nasiąkliwością (zwykle poniżej 0,5%), wyższą wytrzymałością na ściskanie (zwykle 300–500 kPa) oraz lepszą odpornością na cykle zamrażania i odmrażania. EPS wykazuje natomiast większą nasiąkliwość (nawet do 5%), niższą wytrzymałość na ściskanie (na ogół 80–100 kPa), a kontakt z wilgocią i naprężenia mechaniczne wpływają negatywnie na jego strukturę.

Poniżej przedstawiono najważniejsze różnice w formie tabeli:

Zestawienie wyraźnie pokazuje, że XPS uzyskuje przewagę w najważniejszych aspektach dotyczących izolacji fundamentów, zwłaszcza jeśli chodzi o odporność na nacisk oraz działanie wilgoci. Konstrukcja XPS sprawia, że materiał jest praktycznie niepodatny na wchłanianie wody, a także zapewnia większą trwałość mechaniczną w porównaniu z EPS.

Jakie wymagania musi spełniać styropian na fundamenty?

Styropian stosowany do izolacji fundamentów musi charakteryzować się wysoką odpornością na ściskanie, wilgoć oraz niekorzystne warunki gruntowe. Za kluczowy uznaje się parametr wytrzymałości na ściskanie przy 10% odkształceniu – powinien on wynosić co najmniej 100 kPa (EPS 100), a w przypadku fundamentów narażonych na większe obciążenia nawet 200–300 kPa.

Kolejnym wymogiem dla styropianu fundamentowego jest niska nasiąkliwość – w przypadku płyt XPS najlepiej, jeśli nie przekracza ona 3% objętości, ponieważ materiał ten często ma bezpośredni kontakt z wodą gruntową oraz wilgocią z gruntu. Ważna jest również stabilność wymiarowa i odporność na zmienne warunki atmosferyczne, takie jak cykle zamrażania i rozmrażania.

Dla ułatwienia wyboru, poniżej znajduje się zestawienie głównych parametrów styropianu przeznaczonego na fundamenty, uwzględniające dwa najczęściej stosowane typy:

Na podstawie danych z tabeli można stwierdzić, że wybór odpowiedniego rodzaju styropianu zależy od warunków gruntowych oraz oczekiwanej wytrzymałości izolacji na obciążenia. Istotne jest również, aby właściwości deklarowane przez producenta potwierdzały odpowiednie certyfikaty i normy, takie jak PN-EN 13163 dla płyt EPS i PN-EN 13164 w przypadku XPS.

Który styropian lepiej chroni fundament przed wilgocią – EPS czy XPS?

W ochronie fundamentów przed wilgocią szczelność oraz nasiąkliwość stosowanego styropianu mają ogromne znaczenie. XPS wypada pod tym względem zdecydowanie lepiej od EPS, gdyż jego struktura składa się z zamkniętych komórek, co praktycznie uniemożliwia przenikanie wody w głąb materiału. Styropian EPS, nawet o podwyższonej odporności, wchłania znacznie więcej wody niż XPS, zwłaszcza w kontakcie bezpośrednim z gruntem i w warunkach podwyższonej wilgotności.

Poniżej przedstawiam tabelę porównawczą najważniejszych parametrów decydujących o ochronie przed wilgocią:

Z powyższego zestawienia wynika jasno, że XPS jest znacznie skuteczniejszy jako izolacja przeciwwilgociowa fundamentów. Dzięki bardzo niskiej nasiąkliwości praktycznie nie przepuszcza wody, nawet przy długotrwałym kontakcie z wilgotnym gruntem i podtopieniami, co zmniejsza ryzyko degradacji izolacji oraz samego fundamentu. EPS, ze względu na swoją porowatą strukturę i wyższy wskaźnik nasiąkliwości, nie gwarantuje tak wysokiego poziomu ochrony w najbardziej wymagających warunkach gruntowych.

Jakie są koszty zastosowania EPS i XPS na fundamenty?

Koszty zastosowania styropianu EPS i XPS na fundamenty różnią się przede wszystkim ze względu na parametry techniczne oraz cenę zakupu materiału. XPS jest nawet o 60–100% droższy od EPS o zbliżonej grubości i właściwościach izolacyjnych, przy czym jego cena w 2024 roku wynosi zazwyczaj od 280 do 400 zł za m³, podczas gdy EPS dedykowany do fundamentów to wydatek rzędu 160–220 zł za m³. Na całkowite koszty wpływa nie tylko sam materiał, ale i sposób oraz miejsce zakupu, a także wielkość zamówienia.

Ważnym czynnikiem jest także grubość i typ zastosowanego materiału – XPS stosuje się najczęściej tam, gdzie wymagana jest wyższa odporność na wilgoć i obciążenia, co automatycznie podnosi koszt całkowity izolacji. W wycenie trzeba przewidzieć również dodatkowe wydatki na kleje, siatki i ewentualnie hydroizolację – dla XPS są to zazwyczaj materiały wyższej klasy i droższe niż w przypadku EPS.

Poniżej znajduje się tabela z porównaniem typowych kosztów zastosowania ściennego styropianu EPS i XPS na fundamenty w 2024 roku:

Zestawienie jasno wskazuje, że koszt izolacji fundamentów XPS jest znacznie wyższy zarówno jeśli chodzi o sam materiał, jak i akcesoria montażowe. W przypadku dużych powierzchni nawet niewielka różnica w cenie zakupu przekłada się na odczuwalnie wyższy koszt całkowity inwestycji.

Kiedy wybrać EPS, a kiedy XPS do izolacji fundamentów?

Wybór między styropianem EPS a XPS do izolacji fundamentów zależy głównie od warunków gruntowych oraz wymagań związanych z odpornością na wilgoć i ściskanie. EPS zazwyczaj wykorzystuje się w miejscach o niskim poziomie wód gruntowych oraz tam, gdzie fundament nie ma długotrwałego kontaktu z wilgocią. XPS z kolei sprawdzi się w trudniejszych sytuacjach, na przykład w rejonach z wysokim poziomem wód gruntowych lub przy płytkich fundamentach, gdzie szczególnie ważna jest niska nasiąkliwość oraz większa odporność mechaniczna.

Porównując użycie obu rodzajów styropianu, największe znaczenie mają parametry techniczne i miejsce montażu. EPS o wyższej twardości (takich jak EPS 100 lub 200) stosuje się do izolacji poziomej ław fundamentowych albo podłóg na gruncie, gdzie poziom obciążeń i wilgoci jest umiarkowany. XPS, dzięki bardzo niskiej nasiąkliwości (poniżej 0,7%) i dużej wytrzymałości na ściskanie (od 300 do nawet 700 kPa), polecany jest do izolacji pionowej oraz poziomej w miejscach narażonych na permanentny kontakt z wodą – na przykład przy fundamentach w gruncie gliniastym lub podpiwniczeniach.

Najważniejsze różnice w zastosowaniu EPS i XPS dla fundamentów przedstawia poniższa tabela:

Powyższa tabela wyraźnie pokazuje przewagę XPS w miejscach szczególnie narażonych na wilgoć oraz tam, gdzie istotne są wysokie parametry mechaniczne. EPS będzie dobrym i ekonomicznym wyborem przy prostych rozwiązaniach oraz suchych gruntach, natomiast w trudniejszych warunkach bardziej sprawdzi się XPS.

Jak prawidłowo zamontować styropian na fundamentach?

Przy montażu styropianu na fundamentach kluczowe jest odpowiednie przygotowanie powierzchni: musi być ona sucha, czysta i równa, co zapewnia pełną przyczepność kleju oraz zapobiega powstawaniu mostków termicznych. Stosuje się wyłącznie kleje hydrofobowe lub poliuretanowe, nigdy zaprawy cementowe, które mogą prowadzić do degradacji materiału izolacyjnego – zwłaszcza XPS.

Płyty styropianowe należy układać na zakładkę (tzw. mijankę), co wzmacnia szczelność warstwy i minimalizuje ryzyko powstawania mostków cieplnych. Każdą płytę dociska się do podłoża, eliminując szczeliny, a ewentualne przerwy wypełnia niskorozprężną pianką. W miejscach narażonych na uszkodzenia (np. narożniki) warto zastosować siatkę zbrojącą wraz z odpowiednią masą klejącą.

Montaż styropianu kończy się zabezpieczeniem izolacji przed działaniem wody gruntowej i uszkodzeniami mechanicznymi. W tym celu na płyty nakłada się warstwę hydroizolacji bitumicznej lub folię kubełkową oraz, w razie potrzeby, osłonę drenarską. Tak wykonana izolacja fundamentów gwarantuje trwałość i skuteczność przez wiele lat.